Anasayfam Yap Sık Kullanılanlara Ekle

Sitene Ekle Künye Arşiv  İletişim  rss  
ANASAYFA VİDEO GALERİ FOTO GALERİ FİRMA REHBERİ İLANLAR İLETİŞİM  
 
AKŞENER GRUPTA ATANAMAYAN ÖĞRETMENLERİ KONUŞTURDU
ALİYEV MECLİS BAŞKANI ŞENYOPU KABUL ETTİ
HÜSEYİN BAŞ BTP GENEL BAŞKANI SEÇİLDİ
TARİHİ HUDAVER KÖPRÜSÜNE BAYRAK DİKTİ
KKTC’NİN 5.NCİ CUMHURBAŞKANI ERSİN TATAR


Ajans 09/ Aydın Haber, Aydın Haberleri, Ülke Gündem,, Türkiye Haberleri, Sİyasi Haberler - RESMİ TARİHİN HAİNLERİ: 150’LİKLER
RESMİ TARİHİN HAİNLERİ: 150’LİKLER BU YAZININ EKLENME TARİHİ 20-09-2020 / 14:34 | BU YAZI TOPLAM 1101 KEZ OKUNDU.
   
Ahmet Kısa
ahmtkisa@hotmail.com
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
RESMİ TARİHİN HAİNLERİ: 150’LİKLER

 

 Lozan Antlaşmasında istisna olarak kabul ettirilen 150 kişinin kimler olacağı ise belli değildi. Hainleri Dahiliye Vekaleti belirleyecekti. Bu belirlemede kimin hain,kimin suçlu,kimin milli mücadeleye karşı olduğu ile herhangi bir hukuki süreç yoktu. Liste öncelikle yeni yönetimin, Mustafa Kemal ve ekibinin iktidar mücadelesinde saf dışı bırakmak istediği kişileri içeriyordu. Dünya Bülteni - Tarih Dosyası 

Milli Mücadele döneminde Ankara hükümeti otoriteyi sağlamak amacıyla Hıyanet-i Vataniye Kanununu çıkarmış bunu uygulaması için ise İstiklal Mahkemelerini kurmuştu. İstiklal mahkemeleri casusluk, asker kaçağı olmak,saltanat yanlısı olmak,isyancılık gibi suçlardan on binlerce kişiyi yargılamış, binden fazlası idam olmak üzere onbinlerce kişi cezalandırılmıştı.

Kurtuluş savaşı sonrası imzalanan Lozan Antlaşmasında kabul edilen maddelerden biri de savaş sürecinde başta gayrimüslimler olmak üzere Müslimlerin genel bir aftan yararlanacağıydı. Ancak Türkiye hükümeti bu maddeye bir şerh düşerek istisna getirdi ve savaş sürecinde itilaf devletleriyle ya da İstanbul hükümeti ile işbirliği yapmış 150 kişinin af kapsamı dışında tutulmasını sağladı. Bununla birlikte belirlenecek kişiler herhangi bir şekilde cezalandırılmayacak,Türkiye’de iseler yurt dışına çıkışlarına izin verilecek,yurt dışında iselerse Türkiye’ye girişlerine yasak getirebilecekti.

Ankara hükümetine karşı çıkmış kişilerin cezalandırılması ile ilgili konu Lozan’da karara bağlanmışsa da aslında konu zaferin kazanılmasının hemen ardından 1922 yılı Eylül ya da Ekim’inde gündeme gelmişti. İhsan Bey, İsmet Paşa, Fevzi Paşa, Kazım (Özalp), Ali Fethi Bey, Yusuf Kemal Bey ve Seyyid Bey’in katıldığı bir toplantıda, konuyu gündeme Mustafa Kemal getirecek ve İhsan Bey’e dönerek ona şunu hatırlatacaktı: İhsan bey hatırlar mısınız bir gün sizinle ve zannediyorum ki Doktor Adnan ve sabık Maliye vekili Ferit Bey’lerin bulunduğu bir hususi toplantıda, zaferden sonra memlekette kalması, vatanın huzuru itibariyle mucibi endişe olacak kimselerin listesinden bahsetmiştik ve hatırımda kaldığına göre, siz bunların daha o zaman tespitini istemiştiniz. Şimdi Yusuf Kemal Bey, her beynelminel muahedenin bir affı derpiş ettiğini söyleyerek, böyle bir ihtimale karşı hazır bulunmamızı istiyor, ne dersiniz?” diyerek süreci başlatacaktır.

Lozan Antlaşmasında istisna olarak kabul ettirilen 150 kişinin kimler olacağı ise belli değildi. Hainleri Dahiliye Vekaleti belirleyecekti. Bu belirlemede kimin hain,kimin suçlu,kimin milli mücadeleye karşı olduğu ile herhangi bir hukuki süreç yoktu. Liste öncelikle yeni yönetimin, Mustafa Kemal ve ekibinin iktidar mücadelesinde saf dışı bırakmak istediği kişileri içeriyordu. Bunların haricinde ise hükümet üyelerinin,yöneticilerin herhangi bir sebeple karşı oldukları isimler eklendi. Liste uzadıkça uzadı ve sayı binlere vardı. Ancak genel affın dışında tutulacak kişi sayısı 150 ile sınırlıydı. Bu sebeple liste yine Dahiliye Vekaleti tarafından 600’e indirildi. Listenin son hali ise 16 Nisan 1924 tarihinde Meclise sunuldu.

Mustafa Kemal’in sağında Çerkes Ethem

TBMM’de yapılan gizli oturumda Dahiliye vekili Ferit Tek Bey,Emniyet tarafından hazırlanan 600 kişilik listeyi eleye eleye 150’ye kadar indirdi. Ancak 150 kişilik liste milletvekillerini tatmin etmemiş olacak ki meclis oturumunda her milletvekili bazı isimler söyleyerek ‘bunlar niçin yok’ diyerek itiraz ediyordu. Meclis hem savcı hem hakim konumuyla binlerce ismi hain ilan etmeye hazırdı. Listede gayrimüslimlerin olmamasına da itiraz vardı. Örneğin İzmir Mebusu Şükrü (Saraçoğlu) Bey, listede hiç Rum ve Ermeni olmamasından yakınırken, Çorum Mebusu Mustafa Bey de kendisine destek çıkıyordu: “Aynı cürmü irtikâp edenlerden [aynı suçu işleyenlerden] bir Türk, bir Rum var, bir Ermeni var, bir Arap, Arnavut var, bir Çerkes var. Binaenaleyh evvela Türk kalır, Ermeni veya Rum gider ve nihayet Türk gider...” Bu sefer Karesi Mebusu Ahmet Süreyya (Örgeevren) Bey’in itirazı duyuluyordu: “Evvela Türk gider çünkü hıyanet etmiştir!”

Mecliste yoğun tartışmalar arasında İstanbul Mebusu Akçuraoğlu Yusuf Bey meclisi akl-ı selime davet edip bu konunun ince elenip sık dokunması gerektiğini ifade edince, Dahiliye Vekili Ferit Tek Bey,Yusuf Beye endişe etmemesini listenin hazırlanmasında belli prensiplere sadık kalındığını açıklayacaktı. Ancak Yusuf Bey’in ısrar etmesi üzerine işin gerçek yüzü de ortaya çıktı. Ferit Bey sert bir şekilde: “Efendim, prensip diye ne istiyorsunuz? Hain, hain..-dir-. Ne prensibi? Yalnız hıyanetin vecih (yolu) ve nevii (türü) itibariyle ancak tasnif kabil olur. Yoksa prensip nedir?”

İsimler okundukça milletvekillerinden,’ rezil,melun,yunan bayrağını öpen,bunak,alçak’ gibi sesler yükseliyordu. Milletvekillerinden bazıları ‘falancayıda dahil edin,o da haindir’ diyerek eklemeler istiyordu. Damat Ferit Paşa’nın ismi okunduğunda ‘çoktan cehenneme gitti’ diyenler de olmuştu. ( Listenin hazırlanmasından önce Ekim 1923de ölmüştü.) Listenin geri kalanını zayi olmamasını isteyen milletvekilleri vardı. Kütahya Milletvekili Recep Bey, listeden geri kalanların fotoğraflı künyelerini içeren bir siyah liste hazırlanıp iskelelere ve istasyonlara asılmasını önerecekti.

Şura-yı Saltanat, İtilaf Devletlerine Ait Bir Gemiyle Fransa’ya yol alırken. Fotoğraftakiler sırasıyla Şura-yı Devlet Reisi Rıza Tevfik Bey, Sadrazam Damat Ferit Paşa, Eski Maarif Nazırı Hadi Paşa Ve Bern Sefiri Reşat Halis Bey.

 Meclisteki bu tartışmaların ardından 150’likler listesi Bakanlar Kurulana gönderildi orada son şekli verildi ve liste 1 Haziran 1924 tarihinde Mecliste kabul edildi. Böylece bu kişiler resmen vatandaşlıktan çıkarıldı ve Türkiye’de ikametleri yasaklandı. Bu kişilerin Türkiye sınırları içindeki mallarını tasfiye etmek için ise 9 aylık bir süre verilmekteydi. Listede son padişah Vahdetin’in maiyeti olmak üzere kabine üyeleri,Şeyhülislam Sabri Efendi,Sevr antlaşmasını imzalayanlar,Kuvay-ı İnzibatiye,Çerkes Ethem Bey ,kardeşleri ve arkadaşları, Şark-i Karib Çerkezleri Cemiyeti’ kongresine katılanlar, Milli Mücadele yıllarında Ankara’ya iltihak etmemiş  mülkî ve askerî idareciler, Milli Mücadele sırasında işgal kuvvetleriyle birlikte hareket eden ya da Ankara hükümetine destek vermeyen bazı gazeteciler vardı.

Cumhuriyetin ilk yıllarında ‘hain’ ilan edilen 150 kişinin sürgünü 1938 yılına kadar sürdü. 1938 yılının 16 Temmuzunda çıkarılan yeni bir kanunla yurda dönmelerine izin verildi. Mecliste yine tartışmalar yaşandı. Birçok milletvekili bu kişilerin hain olduğunu af çıkarılmamasını savunacaktı. Meclisteki tartışmaları Adliye Vekili Şükrü Saraçoğlu’nun şu sözleri sonlandırıyordu:

“Büyük milletler ve büyük şefler cezalarında ve aflarında daima büyük hamleler yaparlar. Türk milleti ve onun şefi çok büyüktür; affı da eserleri gibi büyük olacaktır”. Af kanunu 29 Haziranda Mecliste kabul edildi. Ancak sınırlıydı. Kanunun yürürlüğe girdiği 16 Temmuz 1938 tarihinden başlayarak sekiz yıl kamu hizmetlerinde bulunamayacaklardı. Askerlik, hakimlik ve zabitlik gibi eski mesleklerini yapabilmelerine de imkan kılınmamıştı. Bundan dolayı 150’liklerin birçoğu memleketlerine dönmeye bir engel olmamasına karşın, bulundukları yerden ayrılmayacak ve bazıları yurtdışında yoksulluk içinde ölecekti. Affın ardından 150’liklerden 50 kişi yurda döndü. Bunlardan bazıları Refik Halit Karay,Ref’i Cevat Ulunay’dı. Sevr antlaşmasını imzalayan önemli devlet adamlarından Rıza Tevfik de yurda dönenlerdendi. Ancak çoğunluğu bulundukları yerden ayrılmadılar. Eski Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi kanun sonrası Mısır’a giderek El Ezher Üniversitesinde hocalık yaptı. Listenin en önemli isimlerinden Çerkez Ethem ise yerleştiği Ürdün’de kalmaya devam edecekti.

 Kaynaklar:

TBMM Gizli Celse Zabıtları

Emin Karaca, 150’likler

İlhami Soysal, 150’likler Kimdir, Ne Yaptılar, Ne Oldular?

ALINTIDIR  AM.YAL.INDERE /A.KISA

 

 

 





 ADI SOYADI :  
 
 E-MAİL :  
 
 
 
 
 
 
YAZARA AİT DİĞER YAZILAR
 
1 - BAŞÖRTÜSÜ ?

19-10-2020 - 19:29

 
2 - MUHAMMED İKBAL NE DEMİŞ.

17-10-2020 - 17:05

 
3 - TOPKAPILI CANBAZ MEHMET

16-10-2020 - 20:28

 
4 - NEREDEN GELMİŞLER ?

13-10-2020 - 13:13

 
5 - YOBAZ YALANLARI

12-10-2020 - 18:12

 
 
DİĞER YAZILAR :  [ 1 ]  [ 2 ]  [ 3 ]  [ 4 ]  [ 5 ]  [ 6 ]  [ 7 ]  [ 8 ]  [ 9 ]  [ 10 ]  [ 11 ]  [ 12 ]  [ 13 ]  [ 14 ]  [ 15 ]  [ 16 ]  [ 17 ]  [ 18 ]  [ 19 ]  [ 20 ]  [ 21 ]  [ 22 ]  [ 23 ]  [ 24 ]  [ 25 ]  [ 26 ]  [ 27 ]  [ 28 ]  [ 29 ]  [ 30 ]  [ 31 ]  [ 32 ]  [ 33 ]  [ 34 ]  [ 35 ]  [ 36 ]  [ 37 ]  [ 38 ]  [ 39 ]  [ 40 ]  [ 41 ]  [ 42 ]  [ 43 ]  [ 44 ]  [ 45 ]  [ 46 ]  [ 47 ]  [ 48 ]  [ 49 ]  [ 50 ]  [ 51 ]  [ 52 ]  [ 53 ]  [ 54 ]  [ 55 ]  [ 56 ]  [ 57 ]  [ 58 ]  [ 59 ]  [ 60 ]  [ 61 ]  [ 62 ]  [ 63 ]  [ 64 ]  [ 65 ]  [ 66 ]  [ 67 ]  [ 68 ]  [ 69 ]  [ 70 ]  [ 71 ]  [ 72 ]  [ 73 ]  [ 74 ]  [ 75 ]  [ 76 ]  [ 77 ]  [ 78 ]  [ 79 ]  [ 80 ]  [ 81 ]  [ 82 ]  [ 83 ]  [ 84 ]  [ 85 ]  [ 86 ]  [ 87 ]  [ 88 ]  [ 89 ]  [ 90 ]  [ 91 ]  [ 92 ]  [ 93 ]  [ 94 ]  [ 95 ]  [ 96 ]  [ 97 ]  [ 98 ]  [ 99 ]  [ 100 ]  [ 101 ]  [ 102 ]  [ 103 ]  [ 104 ]  [ 105 ]  [ 106 ]  [ 107 ]  [ 108 ]  [ 109 ]  [ 110 ]  [ 111 ]  [ 112 ]  [ 113 ]  [ 114 ]  [ 115 ]  [ 116 ]  [ 117 ]  [ 118 ]  [ 119 ]  [ 120 ]  [ 121 ]  [ 122 ]  [ 123 ]  [ 124 ]
 
YAZARIMIZA AİT SİSTEMİMİZDE KAYITLI TOPLAM 617 ADET YAZI KAYITLI .
 
 
           ..
 
TÜM YAZARLAR



AYDIN HAVA DURUMU

           YORUMLAR
VAHDET TUNUS

     AYDIN da Çerçioğlu diktası var. Maalesef benim aklım bana yeter diyen birisi tarafından yönetiliyoruz. Hiç bir ...

AVUKATLAR A.

     Anayasa Mahkemesi iptal başvurusunu reddetti, İçişleri Bakanlığı genelgeyle Baro genel kurulları ertelendi. (siyasi partiler yapabilir onlarda ...

OSMAN DAYI

     Meyve Veren ağaç taşlanır. Osman hoca sen bildiğin yolda yoluna devam et. Tarihte güzel işler yapıpta ...

CANSU AYHAN

     Adnan menderes üniversitesi en çok tercih edilen birkaç üniversiteden biri oldu. Kaliteli eğitiyle dikkat çekiyor. ...

SELİN SEVER

     Osman Selçuk Hocam sizin Akademik geçmişinizi yakınen biliyorum. Başarı ve ödülleriniz ile tırnaklarınızla kazıyarak oraya geldiniz. ...

VELİ TİRYAKİ

     Sayıın Osman Selçuk beye atılan iftiralar FETÖ nün kumpaslarının devamıdır. Bu filmi 15 Temmuz öncesi seyretmiştik. ...


           ANKET
Okulların açılması hakkında ne düşünüyorsunuz?
% 24 √ Toplam : 24 - Okulların açılması iyi olur.
% 76 √ Toplam : 77 - Okulların açılması vakaları olumsuz etkiler.
% 0 √ Toplam : 0 - Sene boyu Online eğitim yapılmalı.
% 1 √ Toplam : 1 - Pek bir fikrim yok.
   


GÜNCEL   SİYASET   EKONOMİ   AYDIN   SAĞLIK   DÜNYA   SPOR   LEZZETLERİMİZ  
KÜLTÜR/SANAT   ÇEVRE   KAMPANYALAR   kampanyalar   YAZAR GİRİŞİ   SİVİL TOPLUM   EĞİTİM   HABER VİDEOLARI  
FİLM FRAGMANLARI   KOMİK VİDEOLAR   VİDEO  

RSS © 2012 Ajans 09/ Aydın Haber, Aydın Haberleri, Ülke Gündem,, Türkiye Haberleri, Sİyasi Haberler
Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır
Gizlilik İlkeleri | Kullanım Koşulları | Künye | Reklam | İletişim