Türkiye’de isimleri tescillenmiş esnaf isimleri, yabancı isimler dışında, yabancı dilde İsim ve tabela yazılması bir yasa çıkarılarak, bu işin belediyelere bırakılmamısı için ilgilere belirtmekte fayda görüyorum.

Türkiye genelinde “işyeri tabelaları yalnızca Türkçe olmak zorundadır” diyen genel bir kanun yoktur. Ancak bazı belediyeler, kendi yetkileri kapsamında tabela ve reklam yönetmelikleri çıkararak yabancı dil kullanımına sınırlamalar getirebilmektedir.  

Şöyle özetlenebilir:

* Ulusal düzeyde: İşyeri adının veya tabelasının yabancı dilde olmasını genel olarak yasaklayan bir kanun bulunmamaktadır. Bu nedenle “Coffee House”, “Fashion Store”, “Beauty Center” gibi isimler birçok yerde kullanılmaktadır.  
* Belediyelerin yetkisi: Belediyeler, 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilan, reklam ve tabelalar için standartlar belirleyebilir. Bu nedenle bazı belediyeler;
    * Türkçenin esas alınmasını,
    * Yabancı dil kullanılacaksa Türkçe metnin de bulunmasını,
    * Yabancı dil yazısının Türkçeden daha büyük olmamasını
        şart koşabilmektedir.  
* Tescilli markalar istisnası: “McDonald’s”, “Starbucks”, “Burger King”, “LC Waikiki” gibi tescilli marka adları için genellikle bu tür kısıtlamalar uygulanmaz.  
* TSE standartları: Türk Standardları Enstitüsü tarafından hazırlanan tabela standartlarında Türkçenin esas alınmasına ilişkin tavsiye ve teknik kurallar bulunmaktadır. Ancak bunlar, tek başına bütün özel işyerlerine ülke çapında doğrudan uygulanabilen bir yasak niteliğinde değildir; uygulama çoğu zaman belediye yönetmelikleriyle hayata geçirilmektedir.  

Sonuç olarak:

* Türkiye genelinde yabancı dille tabela yazılmasını tamamen yasaklayan bir kanun yoktur.
* Ancak belediyeler kendi sınırları içinde Türkçeyi zorunlu veya öncelikli kılan tabela düzenlemeleri yapabilir ve bunlara uymayan işletmelere idari işlem uygulayabilir.  

Türkiye’de kullanılan bütün yabancı dilli dükkân ve tabela adları ise, bunu eksiksiz yazmak mümkün değildir. Çünkü Türkiye’de milyonlarca iş yeri vardır ve bunların önemli bir kısmı yabancı veya yabancı kökenli isimler kullanmaktadır. Bunların resmi ve tam bir listesi bulunmamaktadır.  

Ancak en yaygın kullanılan yabancı kelime ve adları şu şekilde sıralayabilirim:

* Cafe
* Coffee
* Coffee House
* Bistro
* Restaurant
* Fast Food
* Burger
* Pizza
* Steak House
* Grill
* Lounge
* Pub
* Bar
* Bakery
* Patisserie
* Cake
* Chef

Kuaför ve güzellik

* Hair
* Hair Studio
* Beauty
* Beauty Center
* Beauty Salon
* Barber Shop
* Nail Studio
* Make Up
* Spa
* Wellness

Giyim

* Fashion
* Style
* Boutique
* Store
* Collection
* Design
* Jeans
* Denim
* Wear
* Kids
* Baby
* Outlet

Teknoloji

* Tech
* Mobile
* Phone
* Computer
* Digital
* Smart
* Center
* World
* Market

Otomotiv

* Auto
* Garage
* Car Wash
* Service
* Rent A Car

Turizm

* Travel
* Tour
* Holiday
* Hotel
* Resort

Sağlık

* Medical
* Clinic
* Dental
* Smile
* Care

İngilizce sıfatlar

* Royal
* Golden
* Premium
* Elite
* Prestige
* Luxury
* Dream
* Best
* First
* New
* Modern
* Star
* Moon
* Sky
* Blue
* Green
* Silver
* Gold
* Diamond
* Palace
* Garden
* Park
* Plaza
* Residence
* City
* Tower
* Mall

Türkiye’de sık görülen yabancı isimli işletmelerden bazı örnekler:

* Starbucks
* Burger King
* McDonald’s
* Pizza Hut
* Domino’s Pizza
* Popeyes
* KFC
* CarrefourSA
* MediaMarkt
* Decathlon
* English Home
* Madame Coco
* Watsons
* Gratis
* Five O’Clock
* Happy Center
* Mall of İstanbul
* Skyland
* Brandium
* Sea Pearl
* Royal Garden
* West Side
* North Hill.  

Akademik çalışmalar ve saha araştırmaları, özellikle büyük şehirlerde ve alışveriş bölgelerinde yabancı dilde veya yabancı kökenli isimlerin oldukça yaygın olduğunu göstermektedir. Örneğin bir araştırmada incelenen 392 mağazanın 109’unda yabancı dilde marka veya mağaza adı kullanıldığı tespit edilmiştir.  

Karamanoğlu Mehmet Bey’in, 13 Mayıs 1277'de yayınladığı ferman, Türkçe'nin devlet dili olmasını sağlayan tarihi bir karardır. Farsça ve Arapça'nın baskın olduğu dönemin idari yapısına karşı çıkarak, "Şimden girü hiç kimesne divanda, dergahta, bargahta, mecliste ve meydanda Türkçe'den gayrı söz söylemeye!" buyruğuyla Türkçe'yi resmi dil ilan etmiştir.

2026 yılında da Türkiye’de Karamanoğlu Mehmet Beyin çıkardığı kanun gibi bir yasa çıkarılmasına ihtiyaç vardır.

Mehmet Mısırlıoğlu

Alıntı