Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında 25 Eylül 2025 tarihinde Beyaz Saray'da gerçekleşen görüşme, Ankara-Washington ilişkileri açısından tarihî önemde görülmeye devam ediyor. Türkiye'ye 2019 yılından beri uygulanmakta olan yaptırımların kaldırılması yönündeki beklentiler Erdoğan-Trump görüşmeleri sonrasında arttı. 

Ancak Beyaz Saray'daki görüşmelere aşina kaynaklarca dile getirilen birtakım iddialar, Boeing şirketinden 150 adet yolcu uçağı satın alma taahhüdünün ve imzalanan 20 yıllık doğalgaz anlaşmasının CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için yeterli olmayabileceğini ortaya koydu. 

Trump yönetimi 'yaptırım' kozunu oynarken maksimalist davranıyor. Londra merkezli Middle East Eye (MEE) adlı haber platformuna konuşan yetkililer, Trump'ın yaptırımları kaldırmak için Türkiye'nin Rusya'dan petrol alımını durdurmasını beklediğini iddia etti. 

Oval Ofis'teki görüşme sonrası yaptığı açıklamada Trump, Erdoğan'dan Rus petrol alımlarına son vermesini istediğini dile getirmişti. Washington'daki görüşmelere yakın çok sayıda kaynak, Türkiye'nin Rus petrolü ithalatının S-400 hava savunma sistemi satın alınmasıyla aynı başlıkta değerlendirildiğini belirtiyor. 

ABD'li yetkililer, Kongre tarafından Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında uygulanan yaptırımların kaldırılmasının, Amerika'nın Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında uygulanan diğer cezaların kaldırılmasından daha zor olacağını Ankara'ya iletti.  

2020 Ulusal Havacılık ve Uzay Harekâtı Kanunu'na eklenen bir değişiklikle F-35 savaş uçaklarının Türkiye'ye transferi kısıtlanıyor ve bunun kaldırılması için başkanlık muafiyeti de bulunmuyor. Batılı üst düzey bir yetkili MEE'ye yaptığı açıklamada, "Trump NDAA dilini sevmiyor ama bunun etrafından da dolaşamıyor" dedi.

Trump yönetimine yakın Amerikalı bir başka kaynak ise "Trump, Türkiye'ye Rus petrolü alımını durdurması halinde CAATSA yaptırımları konusunda daha hızlı hareket edebileceğini söyledi" diyor. Oysa Trump geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Erdoğan ile görüşmesinin olumlu geçmesi halinde yaptırımları 'hemen kaldırabileceğini' söylemişti. 

100 ADET F-16 MOTORU RUS PETROLÜNE BAĞLANDI!

Reuters'ın aktardığı LSEG verilerine göre Türkiye, Rus Ural petrolünün Hindistan'dan sonra deniz yoluyla en büyük ikinci ithalatçısı konumunda bulunuyor. Ankara, Batı'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımlara katılmasa da BM çerçevesinde karara bağlanan yasa ve kısıtlamalara uydu. 

Trump, eylül ayında BM Genel Kurulu'nda Rus enerjisini satın almayı durdurmaları için NATO ülkelerinde alenen lobi yapmıştı. NATO'da Rus enerjisini kullanan tek ülke Türkiye değil; Slovakya ve Macaristan da önemli miktarda hidrokarbon kaynağı kullanıyor. 

Eski bir ABD'li yetkili, Trump'ın savunma sanayii konusundaki pazarlığı enerjiye taşıdığını belirterek "Türkiye, Rus petrol alımlarını yeniden ele alana kadar yaptırımlar konusunda adım atılmayacak. ABD'nin talebi doğalgazı da içerseydi bunu gerçekleştirmek imkânsız olurdu. Çünkü Türkiye'nin toplam enerjisinin yüzde 25'i Rus gazından sağlanıyor" dedi. 

MEE'nin edindiği bilgilere göre Beyaz Saray, Türkiye'nin Rus petrol alımlarını kesmesinin daha kolay olacağına inanıyor. Verilere göre, özel Türk firmaları haziran ayında 1,6 milyon ton Ural ham petrolü satın aldı. Bu 2024 yılı mayıs ayından buyana ulaşılan en yüksek seviye. Ancak ithalatın aylık bazda 1,2 milyon tona düşmesi bekleniyor. 

Görüşmenin ardından Erdoğan'ın Rusya'dan petrol alımını durdurmayı kabul edip etmediği sorulduğunda Trump, "Bunu söylemek istemiyorum ama eğer söylemem gerekirse... Evet... 'Tamam, sen dur' demedim ama duracağına inanıyorum" cevabını vermişti. Görüşmelere yakın başka bir diplomatik kaynak, Trump'ın konuyla ilgili somut bir ilerleme görmesi halinde yaptırımları birkaç ay içinde kaldırabileceğini iddia etti. 

ABD ile 60 milyar doları aşan enerji ve havacılık anlaşmaları imzalayan Ankara, aynı zamanda milyarlarca dolarlık yeni bir anlaşmayla F110 tipi 100 adet F-16 motoru satın almak istiyor. Ancak bu talep hâlâ onaylanmadı.

KAAN'ın ilk prototiplerinde kullanılan bu motorlar aynı zamanda ilk parti seri üretimde de uçağa güç verecek. KAAN için geliştirilen millî motor TF35000'in ise en erken 2030 yılında hazır duruma gelmesi bekleniyor.